Het eerste jaar - Matt Goodfellow

Vorig jaar kwam Het laatste jaar van de Britse schrijver/dichter Matt Goodfellow uit. Daarin maakten we kennis met tienjarige Nate, zijn familie en zijn vrienden. De titel verwijst naar het laatste jaar op de Engelse basisschool. Het eerste jaar is een vervolg en pakt de draad van het verhaal weer op. Nate woont samen met zijn moeder en broertjes Dyl en Jax. De vaders van de jongens zijn buiten beeld. Het is een chaotisch en warm gezin waarin ook tante San, een vriendin van Nate’s moeder een belangrijke rol speelt. In dit boek volgen we Nate tijdens het eerste jaar op de middelbare school.

Nate moet met zijn vrienden Caleb en PS zijn weg vinden op de nieuwe school. Niet langer is meester Joshua er om Nate te helpen zijn driftbuien onder controle te houden en hem te stimuleren vooral te blijven schrijven in zijn ideeënschrift. Nate moet erg wennen op zijn nieuwe school. Daarbij speelt ook een rol dat Luke, de grootste pestkop die er is op dezelfde school zit. Nate en zijn vrienden sluiten vriendschap met Muna, een rustige zelfverzekerde meid met haar eigen geschiedenis. Ook thuis veranderen de verhoudingen tussen de broers. En dan wordt Nate's wereld nog verder door elkaar geschud als zijn vader contact met hem zoekt.

Goodfellow heeft beide boeken in een bijzondere stijl geschreven. Het verhaal bestaat uit korte teksten die (zeker in het Engels) lezen als gedichten. Vertaler Willem Jan Kok heeft de boeken prachtig omgezet in het Nederlands en hij kreeg voor zijn vertaling van Het laatste jaar de prestigieuze Filter Vertaalprijs.
Alles wordt beschreven vanuit Nate’s standpunt. Het is ontzettend knap hoe Goodfellow in deze stijl een samenhangend verhaal schrijft en daarin met weinig woorden veel zegt. Zo worden emoties nauwelijks benoemd en toch voel je als lezer de liefde binnen Nate’s gezin, de verbondenheid tussen de vrienden en de angst voor Luke en zijn broers. Ook de complexe gevoelens die het plotseling opduiken van Nate’s vader teweeg brengen worden prachtig beschreven.
De tekst nodigt uit om na te denken over de betekenis van terugkerende beelden. Zo zijn er vele verwijzingen naar gierzwaluwen; beweeglijke trekvogels die nooit slapen. Nate schrijft er een gedicht over waarin je ook een verwijzing kunt zien naar het Het laatste jaar waarin het boek Skellig van David Almond een belangrijke rol speelt:

Soms waan ik me een gierzwaluw
schreeuwend, hoog en vrij
en lijkt de grote wereld
Helemaal van mij.

Maar dan raakt in mijn hoofd
een vleugel pats, kapot,
en stort ik naar beneden
onzeker van mijn lot. 

Het eerste jaar is een prachtig boek dat zeker thuishoort in de schoolbibliotheek. De opbouw van de tekst vraagt wat leeservaring, maar is boeiend en blijft dicht bij de belevingswereld van brugklassers.

Het eerste jaar
Matt Goodfellow, vertaald door Willem Jan Kok met illustraties van Joe Todd-Stanton
Volt, 2026

© Joe Todd-Stanton