9 tot 12 jaar
Want ik besta - Jurrian van Dongen
Wat een briljant idee van uitgever Blauw Gras om een keuze te maken uit de liedjes die Jurrian van Dongen schreef voor het televisieprogramma Het Klokhuis. Generaties groeien op met dit programma, maar de tekstschrijvers leiden een bestaan in de schaduw. Van Dongen werd hieruit getrokken en in de spotlight gezet. Terecht! Meer dan duizend liedjes en sketches schreef hij voor het programma. Uit de liedteksten werden er 22 gekozen voor een poëziebundel. En het werkt, heel goed zelfs. De teksten blijven ook zonder muziek helemaal overeind, ook als er herhalingen in zitten. Waar de muziek werd achtergelaten, kwamen de illustraties van Stien Van Kerckhoven erbij. En dat is echt een traktatie, ze zijn origineel en maken de bundel tot een prachtig boek.
De liedjes hebben binnen het televisieprogramma onder andere de functie om te vermaken en daarvoor werkt het goed een onderwerp eens van een andere kant te bekijken. Een voorbeeld daarvan is bet gedicht Maak je wel genoeg muziek? waarin de dokter deze vraag op tafel legt voor de patiënt die zich slap en chagrijnig voelt:
(...)
Vraag het de korte lontjes
Vraag het de lap-top-junk
Vraag het de zakenman
De huistiran, de fitness-hunk
Vraag het je grootste pestkop
Vraag het de president
Vraag het jezelf als je
Vraag het de zakenman
De huistiran, de fitness-hunk
Vraag het je grootste pestkop
Vraag het de president
Vraag het jezelf als je
niet te genieten bent
Maak je wel genoeg muziek?
Er zijn ook gedichten opgenomen die gewoon leuk zijn en waarin niet een idee of gevoel centraal staat, maar de gein van het verhalen vertellen. Detective hoedunnit is daar een voorbeeld van, een detectiveverhaal op rijm. Ook het verhaal van de ridder met het vastgeroeste harnas is erg vermakelijk of de uitleg van het heerlijke nieuwe woord metjezelfschap.
Knap zijn de teksten waarin een stuk geschiedenis gekoppeld wordt aan het heden en waarin ook ruimte is voor al dan niet uitgesproken gevoelens. Er is het verhaal van de opa die naar Nederland kwam om te werken voor een betere toekomst ‘voor wie na jou komen’, of het verhaal van oma over de hongerwinter waarin ze elke dag opnieuw zich afvraagt ‘waar blijven ze nou’, een vraag die velen in de oorlogsgebieden van deze tijd ook stellen.
De meeste indruk maken de gedichten waarin (ik citeer de auteur) ‘een gevoel zo groot is dat het alleen in een liedje past’. Bijvoorbeeld over opa die dement en angstig wordt (‘En zelfs als je m’n naam straks niet meer weet/ Zie ik nog wie je was en wat je deed ), over depressieve gevoelens ('Vertel me maar hoe jij dat doet/ Gewoon genieten van de zon), of over rouw om een vroeg overleden ouder (‘Je zal altijd bij mij blijven/ Met als enig verschil/ Dat je er nooit meer bent). Uit zo’n prachtig emotioneel gedicht is ook de zin waaraan de titel van het boek is ontleend. Het gaat over ouders die ook na de scheiding ruzie blijven maken en de hartstochtelijk oproep van hun kind daar mee te stoppen:
Doe gewoon normaal
Doe alsof je niet meer weet
Waarom jullie ooit trouwden
Maar geef elkaar geen duizend trappen na
Er is nog altijd één bewijs
Hoeveel jullie van elkaar hebben gehouden
Want ik besta
En dan die geweldige illustraties. Stien Van Kerkhoven werkt met verschillende technieken, die ze toelicht in haar dankwoord. Ze beschrijft deze technieken als verschillende ‘talen’ en legt uit dat ieder gedicht vraagt om een eigen taal. Zo zijn er gedetailleerde zwart-wit tekeningen, kleurrijke realistische illustraties of meer grafisch uitgewerkte beelden. Er zijn vaak grappige en ontroerende details te ontdekken, bijvoorbeeld het kapsel van de ridder die eindelijk uit zijn harnas is bevrijd of het ziekenhuiskastje naast de vrolijke ballon en de knuffel.
De meeste indruk maken de illustraties waarin het beeld de emotie van het gedicht versterkt. Bijvoorbeeld bij het gedicht Twee vader over kindermishandeling waarin het dubbele gevoel van het kind dat zijn vader vreest, maar ook lief heeft naast de tekst prachtig in beeld wordt gebracht. Een vader zien we in warm blauw getekend, een vader die een steun in de rug geeft en de andere vader zie we in woest rood met een verwrongen gezicht en dreigende handen. Op de illustraties zijn emoties makkelijk af te lezen, van vechtend pluimvee tot een koe die helemaal zen is. Ook zijn er illustraties die in eerste instantie niet lijken aan te sluiten bij de tekst, zoals de jongen die in armoede opgroeit en die we zien uitkijken over een snelweg in het donker. Iedere illustratie past op een unieke manier bij de tekst.
Want ik besta is een zeer geslaagde bundel. Wat mij betreft kan er een Griffel en een Penseel worden klaargelegd voor de makers.
Want ik besta
Maak je wel genoeg muziek?
Er zijn ook gedichten opgenomen die gewoon leuk zijn en waarin niet een idee of gevoel centraal staat, maar de gein van het verhalen vertellen. Detective hoedunnit is daar een voorbeeld van, een detectiveverhaal op rijm. Ook het verhaal van de ridder met het vastgeroeste harnas is erg vermakelijk of de uitleg van het heerlijke nieuwe woord metjezelfschap.
Knap zijn de teksten waarin een stuk geschiedenis gekoppeld wordt aan het heden en waarin ook ruimte is voor al dan niet uitgesproken gevoelens. Er is het verhaal van de opa die naar Nederland kwam om te werken voor een betere toekomst ‘voor wie na jou komen’, of het verhaal van oma over de hongerwinter waarin ze elke dag opnieuw zich afvraagt ‘waar blijven ze nou’, een vraag die velen in de oorlogsgebieden van deze tijd ook stellen.
De meeste indruk maken de gedichten waarin (ik citeer de auteur) ‘een gevoel zo groot is dat het alleen in een liedje past’. Bijvoorbeeld over opa die dement en angstig wordt (‘En zelfs als je m’n naam straks niet meer weet/ Zie ik nog wie je was en wat je deed ), over depressieve gevoelens ('Vertel me maar hoe jij dat doet/ Gewoon genieten van de zon), of over rouw om een vroeg overleden ouder (‘Je zal altijd bij mij blijven/ Met als enig verschil/ Dat je er nooit meer bent). Uit zo’n prachtig emotioneel gedicht is ook de zin waaraan de titel van het boek is ontleend. Het gaat over ouders die ook na de scheiding ruzie blijven maken en de hartstochtelijk oproep van hun kind daar mee te stoppen:
Doe gewoon normaal
Doe alsof je niet meer weet
Waarom jullie ooit trouwden
Maar geef elkaar geen duizend trappen na
Er is nog altijd één bewijs
Hoeveel jullie van elkaar hebben gehouden
Want ik besta
En dan die geweldige illustraties. Stien Van Kerkhoven werkt met verschillende technieken, die ze toelicht in haar dankwoord. Ze beschrijft deze technieken als verschillende ‘talen’ en legt uit dat ieder gedicht vraagt om een eigen taal. Zo zijn er gedetailleerde zwart-wit tekeningen, kleurrijke realistische illustraties of meer grafisch uitgewerkte beelden. Er zijn vaak grappige en ontroerende details te ontdekken, bijvoorbeeld het kapsel van de ridder die eindelijk uit zijn harnas is bevrijd of het ziekenhuiskastje naast de vrolijke ballon en de knuffel.
De meeste indruk maken de illustraties waarin het beeld de emotie van het gedicht versterkt. Bijvoorbeeld bij het gedicht Twee vader over kindermishandeling waarin het dubbele gevoel van het kind dat zijn vader vreest, maar ook lief heeft naast de tekst prachtig in beeld wordt gebracht. Een vader zien we in warm blauw getekend, een vader die een steun in de rug geeft en de andere vader zie we in woest rood met een verwrongen gezicht en dreigende handen. Op de illustraties zijn emoties makkelijk af te lezen, van vechtend pluimvee tot een koe die helemaal zen is. Ook zijn er illustraties die in eerste instantie niet lijken aan te sluiten bij de tekst, zoals de jongen die in armoede opgroeit en die we zien uitkijken over een snelweg in het donker. Iedere illustratie past op een unieke manier bij de tekst.
Want ik besta is een zeer geslaagde bundel. Wat mij betreft kan er een Griffel en een Penseel worden klaargelegd voor de makers.
Want ik besta
Jurrian van Dongen en Stien Van Kerckhoven
Blauw Gras, 2026
 |
©
Stien Van Kerckhoven |
