Beatrix Potter 160 jaar

Dit jaar is het 160 jaar geleden dat Beatrix Potter geboren werd en dat wordt gevierd met extra aandacht voor haar boeken. Beatrix Potter werd op 28 juli 1866 geboren in Londen. Ze groeide op in een bemiddeld gezin, waar strenge gedragsregels golden. Beatrix kreeg thuisonderwijs en daarbinnen was volop ruimte haar tekenentalent te ontwikkelen. Al jong voelde ze zich aangetrokken tot de natuur. In de zomer verbleef het gezin op het platteland en als Beatrix in Londen was haalde ze de natuur naar binnen. Zo had ze veel huisdieren, waaronder een konijn.
Uit haar dagboek (dat pas tien jaar na haar overlijden ontrafeld werd) blijkt dat zij in deze periode niet erg gelukkig was. Ze voelde zich eenzaam en gevangen in het keurslijf van sociale regels. Beatrix wilde graag zelf over geld kunnen beschikken en dat leidde tot haar eerste commerciële actie: het verkopen van wenskaarten. Haar eerste boekje geeft ze in eigen beheer uit en schenkt deze weg aan kennissen en vrienden. Maar ze wil meer en ze vindt na enige moeite een uitgever: Frederick Warne & Co. Norman Warne begeleidt het productieproces waar Beatrix hoge eisen aan stelt. De kleuren van de illustraties moeten goed zijn, de omvang van de boekje geschikt voor kinderhandjes en ze mogen niet te duur zijn. In 1902 komt The Tale of Peter Rabbit uit en het boekje wordt een groot succes. Er volgen meer verhalen en vertalingen. De eerste vertaling werd uitgegeven in Nederland in 1912 (Kwakkel Waggel-Eend). Ook het verhaal van Peter Rabbit verscheen in 1912 onder de titel Pieter Langoor. Vanaf 1969 gingen de rechten voor de Nederlandse uitgaven naar uitgeverij Ploegsma die sindsdien het werk van Beatrix Potter in ere houdt.
Beatrix schreef ongeveer twee verhalen per jaar die goed verkochten. Ze blijkt een goede zakenvrouw die haar financiële zaken uitstekend regelt, bijvoorbeeld patenteert ze de rechten op een pluche speelgoedpop van Peter Rabbit. Toch kan ze niet voorkomen dat de Duitse firma Steiff een goedkope variant van het konijn in Engeland op de markt brengt. Het lukte haar wel andere merchandise in eigen beheer te houden, waarmee zij een van de eerste was die deze bron van inkomsten wist aan te boren.

Beatrix Potter werd een rijke vrouw en dat gaf haar meer vrijheid. Ze kocht een boerderij in het Lake District (Hilltop) en ze verbleef daar veel en graag. Als ze ziet dat de natuur die haar omringd ten prooi valt aan verkaveling, nieuwbouw, spoorwegen en plannen voor de bouw van een vliegtuigfabriek grijpt ze in. Ze koopt de een na de andere boerderij op en creëert zo een van de eerste natuurparken in Groot Brittannië. Toen Beatrix Potter overleed liet ze meer dan 4000 hectare grond na aan de National Trust die nog altijd dit unieke gebied beheert en beschermt.
Haar activiteiten voor het behoud van de natuur leidde ook tot een huwelijk. Eerder was Beatrix verliefd geworden op haar uitgever, maar hij overleed kort na zijn aanzoek aan acute leukemie. Beatrix is bijna vijftig als ze trouwt met William Heelis, de plaatselijke advocaat die haar helpt bij de aankopen van land en boerderijen. Een huwelijk waar haar moeder op tegen was, want een plattelandsadvocaat was geen goede partij voor haar dochter.
Beatrix is zeer betrokken bij het buitenleven. Ze beheert haar landerijen zelf, ze zorgt voor haar dieren en fokt zelfs schapen om het uitsterven van de Herwick-schapen te voorkomen. Als ze ouder wordt neemt haar gezichtsvermogen af en vermindert haar schrijf-en tekenproductie. Haar laatste boeken zijn dan ook samenraapsels van oude tekeningen en opnieuw bewerkte verhalen. Ze overlijdt in 1943 op 77-jarige leeftijd.

De boeken van Beatrix Potter

Hoewel Beatrix Potter veel meer was dan kinderboekenschrijfster is ze toch het bekendst van haar dierenverhalen over Pieter Konijn, Jozefien Kwebbeleend, Eekhoorn Hakketak en vele anderen. Tijdloze verhalen met een nostalgische inslag die vooral geliefd zijn door de prachtige illustraties. Beatrix Potter tekent haar vermenselijkte dieren realistisch en gedetailleerd. Het blijven altijd echte konijnen, vossen, kikkers en eenden, ondanks dat ze kleding dragen en menselijke handelingen uitvoeren. Ook de omgeving wordt gedetailleerd weergegeven. Beatrix Potters kleurgebruik is zacht en iedere tekening is een aantrekkelijk kunstwerkje.
Nog altijd is veel van Beatrix Potters werk in druk en verkrijgbaar in verschillende uitvoeringen en in vele talen. In Nederland zijn een aantal verhalen nog altijd verkrijgbaar in het kleine formaat waar het allemaal mee begon. Ploegsma geeft ook verzamelbundels uit met de verhalen over Pieter Konijn. Wie zichzelf of een ander echt wil trakteren koopt de prachtige verzamelbundel Alle verhalen van Beatrix Potter. Hierin staan al haar verhalen en illustraties, sommige wat groter afgedrukt. In deze uitgave wordt ieder verhaal ingeleid met een korte introductie.

Beatrix Potters werk werd al vroeg gecommercialiseerd, zo werden er niet alleen beeldjes, pluche dieren en servies gebaseerd op haar verhalen gemaakt, maar ook toneelstukken, een ballet en televisiebewerkingen. Vooral de film-en televisiebewerkingen leidden tot aanpassingen: de bewegingen van de dieren werden menselijker, de ogen werden groter en de gezichtsuitdrukkingen expressiever. Deze bewerkte beelden van Beatrix Potters werk zien we terug in tal van nieuwe uitgave die verschijnen onder de auteursnaam Beatrix Potter, maar waar zij zelf part noch deel aan heeft gehad. Het zijn vaak boeken voor jonge kinderen met makkelijk toegankelijke verhalen.

Voor een overzicht van de Nederlandse uitgaven klik hier