De boom die alles zag - Lotte Jensen

Lotte Jensen (zus van Stine) schreef een informatief boek over rampen uit de Nederlandse geschiedenis. Ze is hoogleraar Nederlandse taal-en cultuurgeschiedenis en ze doet onderzoek naar de rol van cultuur bij rampen. Ze schrijft hierover voor volwassenen en nu ook voor kinderen.
Dit is geen sensatieboek vol gruwelijke beschrijvingen van verwoesting en verdriet. Jensen zet de gebeurtenissen in een breder kader en laat zo zien hoe we in Nederland reageren op rampen.

In het boek komen tal van bekende en minder bekende rampen aan de orde. Het gaat altijd om gebeurtenissen die per ongeluk gebeuren en waar geen kwade bedoelingen achter zitten. Het gaat dus niet over oorlog en aanslagen. Jensen wijdt ieder hoofdstuk aan een aparte categorie rampen en daarin komen zowel recente als minder recente rampen aan de orde. Zo kent ons land al eeuwen grote overstromingen en ook brand komt regelmatig voor. Minder bekend zijn dodelijke muggenplagen of de gevolgen van een vulkaanuitbarsting ver buiten de landsgrenzen. Zonder daar veel nadruk op te leggen laten de verhalen zien dat er vaak op eenzelfde manier op rampen gereageerd wordt. Er zijn altijd mensen die heldendaden verrichten, er komen vaak hulpacties op gang en bij grote rampen komt er iemand van het koninklijk huis de slachtoffers steunen. Jensen beschrijft hoe een aantal van die gewoonten zijn ontstaan. Ook is het zoeken naar een schuldige van alle tijden, waarbij geloof vaak een rol speelt. Daarnaast hebben rampen ook tot gevolg dat het veranderingen in gang kan zetten, denk aan de Deltawerken of het uitrusten van de treinen met een speciaal remsysteem. Jensen bespreekt ook hoe grote rampen voortleven in de kunst. Er worden boeken over geschreven, schilderijen gemaakt, documentaires en speelfilms.

Het boek is rijkelijk geïllustreerd door Margot Westermann. Haar speelse illustraties zijn vaak een commentaar op de tekst. Ze laten geen nare dingen zien, ze zijn vaak grappig en geven zo ook wat lucht.

De boom die alle zag
Lotte Jensen met illustraties van Margot Westermann
Kluitman, 2025

© Margot Westermann