De fanrastische bus - Jakob Martin Strid

De fantastische bus van de Deense maker Jakob Martin Strid is in alle opzichten een bijzonder boek. Het begint met het formaat: groot en zwaar. Dit grote formaat geeft alle ruimte voor de oogverblindende illustraties en het is zwaar omdat het boek ruim 260 bladzijden heeft en een stevige kartonnen kaft.
Strid is in Denemarken een bekende en geliefde kinderboekenmaker. Hij won meerdere prijzen en voor De fantastische bus kreeg hij in eigen land alle prijzen die er te winnen zijn en de prestigieuze Nordic Council Prize. In Nederland is Strid niet zo bekend. Voor dit boek uitkwam is er slechts een boek van hem in het Nederland verschenen ( Het ongelooflijke verhaal van de megagrote peer, Moon, 2012). Strid werkte vijftien jaar aan dit boek en droeg het op aan zijn zoon die nog geboren moest worden toen zijn vader aan dit project begon.

Het verhaal start in Ahnstar City, een grote drukke stad. Er wonen dieren die zich gedragen als mensen. De verteller van het verhaal is Takoe, een hondje (denk ik) en nog jong. Hij woont in een illegale krottenwijk bij de haven. De huizen worden daar een voor een afgebroken. Lief en leed wordt gedeeld en zo is iedereen zeer bezorgd over de kleine Timo die door de luchtvervuiling ernstig ziek is geworden. Volgens zijn pleegmoeder kan hij alleen genezen als ze saffraanlelie kunnen vinden. Die groeien in het land Balanka. Takoe haalt leeuw Tolstoj en zijn pleegvader Charlie over een oud project op te pakken en een enorme bus te bouwen met een bijzondere motor om daarmee met z’n allen naar Balanka te gaan. Dat is een lange en moeilijke reis. Zo moet de bus over De Brug bij de Noorpool en die is zo hoog dat je in de ruimte komt en het is de vraag of de brug nog heel is. Ook moeten ze door het Laatste Land waar een gemene dictator de baas is en dan zijn er nog de eindeloze bergketens waarvan gezegd wordt dat daar goden wonen. Als ook de laatste huizen worden afgebroken hebben de dieren geen keus en gaan ze op weg.

Er is veel te zeggen over het verhaal. Het is een beschrijving van een avontuurlijke spannende roadtrip vol onverwachte gebeurtenissen, maar daaronder ligt een tweede laag die wortelt in een harde werkelijkheid en opgepakt zal worden door de wat oudere lezers. Bijvoorbeeld de scene dat de bus stopt bij de fabriek waar Takoes vader werkt om hem op te halen. De warme herenging van vader zoon speelt zich af tegen de achtergrond van een fabriek waar de werknemers duidelijk uitgebuit worden. Ook zijn er in het verhaal verwijzingen naar een grote oorlog die de wereld veranderd heeft.
Het verhaal wordt in tekst en beeld verteld, waarbij de illustraties de hoofdrol hebben. Het verhaal heeft veel sfeer, bijvoorbeeld in de scenes waar in de loods de fantastische bus gebouwd wordt. Aanvankelijk is het er donker, stoffig en verlaten, maar het komt tot leven als de dieren gezamenlijk gaan bouwen. Binnen de loods zien we dan gemeenschapszin en warmte, maar buiten zien we een donkere lucht en regen die niet stopt, passend bij de sloop van de havenwijk waar de dieren uit verdreven worden.
Op de bus zelf raak je niet uitgekeken. Strid tekent met veel oog voor detail en er is heel veel te zien, bijvoorbeeld hoe de bus in elkaar zit en hoe het leven in de bus eruit ziet. Ook de omgeving tijdens de reis komt tot leven, bijvoorbeeld de tocht over de Hoge Brug dwars door het Noorderlicht. De bus rijdt door uiteenlopende landschappen en ook zien we de bus door de nacht gaan. Alles is prachtig in beeld gebracht.

De fantastische bus is een boek voor het leven. Als kind ontgaat je waarschijnlijk de donkere kant van verhaal en kun je volop genieten van het avontuur. Eenmaal wat ouder geeft het verhaal steeds meer om bij stil te staan en over na te denken. De geweldige tekeningen zijn voor alle leeftijden. Keer op keer kun je ze bekijken en genieten van de sfeer en de vele verrassende details. Het is een fantastisch boek.

De fantastische bus
Jakob Martin Strid, vertaald door Lammie Post-Oostenbrink
Blauw Gras, 2025