Wat heb jij gedaan om mij gelukkig te maken? - Ted van Lieshout
In Wat heb jij gedaan om mij gelukkig te maken? blikt Ted van Lieshout terug op zijn carrière. Dat doet hij op geheel eigen wijze, zoals we dat van deze schrijver, illustrator en vormgever gewend zijn. Het boek begint met de vraag een overzichtstentoonstelling samen te stellen omdat Van Lieshout zijn veertigjarig jubileum als schrijver viert en zeventig is geworden. Er is ruimte voor twintig werken in een lijst en er is een vitrine beschikbaar voor bijvoorbeeld boeken en foto’s. Ted weet niet goed wat hij met die vraag aan moet en krijgt onverwacht hulp van zijn zeventienjarige zelf. Zij voeren een uitgebreid gesprek over Teds werk en leven.
De beide Teds leggen een chronologisch pad af, van Teds jeugd tot nu, waarbij ze voornamelijk in gesprek gaan over het werk dat Ted in de verschillende periodes maakte. Er is een duidelijk strijdpunt tussen de jonge en de oude Ted. De jonge Ted is zwaar onder de indruk van het gedetailleerde werk dat hij in de toekomst zal maken en waarmee hij afstudeert aan de kunstacademie, maar de oudere Ted kijkt daar heel anders naar. Hij beschrijft zichzelf als een ‘schijtlijster’ die als student niet durfde te experimenteren. Ook biecht hij de jonge Ted op dat hij eigenlijk twee weken na het afstuderen aan de kunstacademie al wist dat hij het verkeerde beroep gekozen had.
De jonge Ted bevraagt zijn oudere zelf over gemaakte keuzes en geeft commentaar. De oudere Ted geeft antwoord en legt daarin soms ook iets uit over technieken die hij in zijn werk heeft gebruikt, bijvoorbeeld de computer. Naast illustreren gaat Ted ook schrijven. Niet alleen boeken en gedichten, maar ook teksten en liedjes voor onder andere het kinderprogramma Sesamstraat. Schrijven voor kinderen ligt hem en dat wordt dan ook de doelgroep waarvoor hij de meeste boeken maakt. Niet alles wat hij wil zeggen leent zich echter voor een kinderboek, daarom schrijf hij ook enkele boeken voor volwassenen. Ted schrijft fictie, non-fictie en gedichten en illustreert deze bij voorkeur zelf. Ook de vormgeving houdt hij graag in eigen hand. Alle boeken die hij gemaakt heeft bespreekt hij met de jonge Ted, waarbij elke keer de vraag ter tafel komt of er materiaal in zit voor de overzichtstentoonstelling. De oude Ted vertelt wat hij beoogde met zijn boeken, hoe hij erop terugkijkt en of de boeken succesvol waren.
Het werk dat Ted maakte staat natuurlijk niet los van de persoon. Ted benoemt drie grote gebeurtenissen die zijn leven tekenen: het overlijden van zijn vader toen hij nog jong was, het overlijden van zijn oudere broer in 1979 en het seksueel misbruik van de jonge Ted door ‘mijn meneer’. Daarnaast komen er ook andere thema’s aan de orde die van invloed waren op de persoon Ted en zijn werk. De schrijver is eerlijk en open over zijn leven, maar hij psychologiseert niet. Zijn werk is zijn spreekbuis. Ook zal de lezer geen sappige roddels in het boek vinden, al gaat Ted wel in op enkele personen met wij hij heeft samengewerkt.
Wat heb jij gedaan om mij gelukkig te maken? is een interessante autobiografie. Het is onderhoudend om te lezen, mede door de originele vorm. Het lijvige boek staat vol met werk van Ted van Lieshout en is daarmee ook een prachtig overzichtswerk en kunstboek.
