9 tot 12 jaar
Mijn broer is een baas - Jenny Jägerfeld
In Malmö was ik zo vanzelfsprekend. Hier was ik gewoon Mats zonder het hele verhaal erachter. Hier was ik gewoon mezelf. Aan de ene kant wilde ik alles aan Kilian vertellen. Het hele verhaal. Aan de andere kant wilde ik het voor mezelf houden. Alles gewoon laten hoe het was. Wat viel er nou helemaal te vertellen? Ik ben gewoon wie ik ben.
De moeder van elfjarige Mats moet voor haar werk vier weken naar Malmö, in het zuiden van Zweden en Mats gaat mee. Hij ontmoet daar Kilian. De ontmoeting verloopt niet vlekkeloos en Kilian daagt Mats uit voor een skateboardbattle. Deze draait uit op een bloederig ongeluk en het begin van een hechte vriendschap. De jongens worden zelfs bloedbroeders. Dat betekent ook dat je altijd eerlijk bent naar elaar. Dat is een dilemma voor Mats, want wat Kilian niet weet is dat Mats als meisje geboren is. Het leidt tot een aantal ongemakkelijke situaties. Uiteindelijk komt het uit en dat heeft gevolgen voor de vriendschap.
De Zweedse schrijfster Jenny Jägerfeld is naast kinderboekenschrijfster ook psycholoog. In haar boeken behandelt ze vaak pittige onderwerpen en ze staat erom bekend deze op een luchtige toon te beschrijven. Ze won in 2017 de Astrid Lindgren Award, een jaarlijkse oeuvreprijs voor Zweedse jeugdboekenschrijvers en niet te verwarren met de Astrid Lindgren Memorial Award (ALMA), een jaarlijkse internationale oeuvreprijs.
Mats is de verteller van het verhaal en aanvankelijk deelt hij vooral zijn observaties van Malmö en de mensen die hij daar ontmoet. In zijn commentaar sijpelen kleine opmerkingen door die aangeven dat er meer speelt, bijvoorbeeld dat hij in Malmö eindelijk zichzelf kan zijn, de aarzeling als een kennis zijn naam noemt en de enorme afkeer van zijn foto op zijn paspoort. Op een gegeven moment is de lezer wel klaar met die hints en dan wordt gelukkig al snel benoemd wat er speelt: Mats is geboren als meisje.
Terwijl beschreven wordt hoe de vriendschap met Kilian zich ontwikkelt, blikt verteller Mats ook terug en zo krijgt de lezer een beeld van Mats' leven in Stockholm. Zijn vader heeft moeite Mats als zijn zoon te accepteren en oma houdt vol dat Mats ‘door een fase gaat’. Op school zijn er kinderen die er niet moeilijk over doen en kinderen die ver gaan in het ontkennen van Mats’ eigenheid. De vertelstem is heel naturel en echt die van een elfjarige die kritisch om zich heen kijkt en met humor beschrijft wat hij ziet. Nergens komt de tekst gekunsteld over. Jägerfeld schrijft niet met een opgeheven vingertje, maar verwerkt de moeilijkheden en emoties van Mats soepel in het verhaal. Zo krijgt de lezer een goed beeld van de binnen-en buitenwereld van Mats.
Het boek is knap vertaald. De vertaalster lost op creatieve wijze een paar lastige passages op, bijvoorbeeld het verschil in uitspraak van het Zweeds in het zuiden van het land ten opzichte van Stockholm. Ook laat ze de jongens in euro’s geld verdienen, terwijl dat in Malmö natuurlijk Zweedse kronen zijn, om zo voor de Nederlandse lezer duidelijk te maken om hoeveel geld het gaat.
De snieren die Mats af en toe uitdeelt richting het Deens zal de Nederlandse lezer misschien verbazen, maar in Zweden is dat niet ongebruikelijk. Het zit het verhaal niet in de weg.
Mijn broer is een baas kreeg deze zomer een Zilveren Griffel en is het enige vertaalde boek dat werd bekroond.
