9 tot 12 jaar
Margot Frank Uit de schaduw van Anne- Janny van der Molen
Janny van der Molen wil met dit boek Margot Frank, de oudere zus van Anne Frank, uit de schaduw van haar zusje halen. Eerder schreef ze al uitvoerig over het leven van Anne Frank (Buiten is het oorlog, Ploegsma 2013) en over de vrienden en vriendinnen van Anne (Vergeet mij niet, Ploegsma 2022) en nu richt ze haar aandacht op Margot. Dat is geen eenvoudige klus, want Margots dagboek is verloren gegaan. Van der Molen was dus aangewezen op andere bronnen. Ze speurde naar informatie in brieven die naar familie werden gestuurd, wat Anne in haar dagboek over haar zus schreef en ze sprak met mensen die Margot gekend hebben.
Margot Betti Frank werd in februari 1926 geboren in Frankfurt am Main als eerste kind van Edith en Otto Frank. Als ze drie jaar is wordt haar zusje Anne geboren. In 1933 vlucht het gezin naar Amsterdam omdat de omstandigheden voor Joden steeds moeilijker worden. Margot is dan zeven jaar. Ze went snel en haar moeder schrijft dat ze na vijf maanden de Nederlandse taal al aardig machtig is. Margot is leergierig en sportief. Na de lagere school gaat ze naar het Gemeentelijk Lyceum voor meisjes. Ze is een goede leerling en ze wil later naar de universiteit. Anders dan haar zusje is Margot rustig en meer naar binnen gericht. Ze heeft wel vriendinnen en is lid van een roeivereniging.
De politiek in Duitsland en de haat tegen Joden gaat niet aan Margot voorbij. Ze maakt zich zorgen over familieleden die nog in Duitsland wonen en later als de nazi’s Nederland bezetten krijgt ook zij te maken met uitsluiting en haat. Als Margot op zestienjarige leeftijd een oproep krijgt zich te melden voor een werkkamp in Duitsland duikt ze met haar familie onder in het Achterhuis. Margot brengt daar haar dagen door met slapen, studeren, schrijven in haar dagboek, huishoudelijke taken, spelletjes en lezen. Margot studeert veel en volgt (met hulp van buitenaf) verschillende schriftelijke cursussen.
In augustus 1944 worden de bewoners van het Achterhuis afgevoerd. Margot komt in verschillende kampen terecht. Alleen Anne is tot op het laatst bij haar. Net als haar zusje overlijdt Margot aan de gevolgen van honger, uitputting en ziekte. Haar sterfdatum is niet bekend. Ze was achttien, of misschien net negentien jaar toen ze stierf.
Van der Molen vertelt niet alleen wat ze over het leven en de persoon Margot te weten is gekomen, ze zet deze informatie ook in de context van de geschiedenis. Ze beschrijft wat er in Duitsland gebeurde een waarom de familie moest vluchten. Ze beschrijft vervolgens hoe de situatie in Duitsland zich verder ontwikkelde en legt uit hoe de haat tegen Joden werd aangewakkerd en waarom. Ook bespreekt Van der Molen wat er gebeurde in de verschillende concentratiekampen en beschrijft ze wat dit voor Margot en haar familie betekende. Ze geeft eerlijke informatie en verzacht niets. Ze laat de feiten spreken..
Naast de informatie die op bronnen berust probeert Van der Molen Margot dichter bij de lezer te brengen door zich in haar situatie in te leven en dagboekfragmenten te schrijven waarin ze Margots stem wil laten horen. Deze fragmenten kunnen ook beluisterd worden via een QR-code.
In het boek staan veel foto’s We zien Margot als kind en als puber, samen met familie en met vriendinnen. Verder zijn er historische foto’s en foto’s van rapporten en poesieversjes.
Margot Frank Uit de schaduw van Anne is een mooi portret van Margot, de grote zus van. Het is ook een informatief boek dat laat zien wat politiek, oorlog en haat kan aanrichten. Het boek sluit af met een brief van de schrijfster aan Margot waarin ze onder andere beschrijft wat haar motiveerde om dit boek te schrijven: ‘Ik heb geprobeerd woorden te vinden voor jouw gedachten, voor wat jij voelde- hoe onmogelijk dat tegelijkertijd ook is. Dat weet ik. Maar ik heb jou recht willen doen, je uit de schaduw van je zusje willen halen. Met dit boek wil ik je in het licht zetten, je naar de voorgrond trekken’.
